تب کریمه کنگو چیست؟راه های پیشگیری از ابتلا به آن را بشناسیم

تب کریمه کنگو که یک بیماری ویروسی است و می‌تواند با ایجاد اختلال در سیستم انعقادی منجر به خون‌ریزی‌های مختلف در بدن شود در مناطق خاصی در جهان وجود دارد و افراد این مناطق در معرض ابتلا به این عفونت قرار دارند. در این مقاله، ابتدا می‌یابیم که تب کریمه کنگو چیست و سپس به بررسی علائم، تشخیص و راه‌های پیشگیری از این بیماری می‌پردازیم.

کنه کریمه کنگو

تب کریمه کنگو چیست؟

پیش از اینکه به بررسی روش تشخیص تب کریمه کنگو و علائم آن بپردازیم، بهتر است ببینیم اصلاً تب کریمه کنگو چیست ؟ تب خون‌ریزی‌دهندۀ کریمه‌ کنگو (CCHF) در اثر عفونت با یک ویروس منتقله از کنه (Nairovirus) در خانوادۀ Bunyaviridae ایجاد می‌شود.

این بیماری برای اولین بار در کریمه در سال 1944 مشخص شد و نام تب خون‌ریزی‌دهندۀ کریمه را به خود اختصاص داد. سپس بعداً در سال 1969 به‌عنوان عامل بیماری در کنگو شناخته شد و درنتیجه نام فعلی این بیماری به وجود آمد.

تب کریمه کنگو در کشورهای متعدد دنیا از جمله کشورهای اروپای شرقی، شمال غربی چین، سراسر مدیترانه، آسیای مرکزی، خاورمیانه، آفریقا، جنوب اروپا و شبه قاره هند وجود دارد. این بیماری در کشورهای اوراسیا از جمله افغانستان، پاکستان، ترکیه و حتی گاهی در کشور ما در ایام عید قربان شایع است.

آیا تب کریمه کنگو واگیردار است؟

باتوجه‌به اینکه عامل ایجادکنندۀ تب کریمه کنگو یک ویروس است احتمالاً این سؤال برایتان پیش آمده است که آیا تب کریمه کنگو واگیردار است؟
راه انتقال تب کریمه کنگو به افراد دیگر شاید شبیه بسیاری از بیماری‌های ویروسی نباشد. در واقع کنه‌ها هم به‌عنوان یک مخزن و هم به‌عنوان یک ناقل ویروس عمل می‌کنند و این ویروس را از حیوانات وحشی به حیوانات اهلی و انسان‌ها منتقل می‌کنند.

حیوانات وحشی و اهلی متعددی می‌توانند میزبان این ویروس باشند. درصورتی‌که انسان با کنه‌های این حیوانات تماس داشته باشد، ممکن است به این بیماری مبتلا شود. همچنین تماس با خون و مایعات بدن افراد آلوده و همچنین حیوانات آلوده نیز موجب انتقال این بیماری می‌شود.

افراد در خطر ابتلا به این بیماری چه کسانی هستند؟

برخی از افراد با توجه به شرایط و عادت های اشتباه ممکن است بیشتر در معرض و خطر ابتلا به بیماری تب کریمه کنگو قرار بگیرند.

  • افرادی که در کار مراقبت از حیوانات می‌باشند.
  • قصاب ها و افرادی که در محل قصابی کار می‌کنند.
  • افرادی که در کار ذبح حیوانات هستند.
  • افرادی که در مراکز سلامت مانند بیمارستان‌ها و یا درمانگاه‌ها کار می‌کنند و در تماس افرادی مبتلا به این بیماری هستند.
  • افرادی که شیر نجوشیده استفاده می‌کنند و یا گوشت خام یا نپخته می‌خورند.

شیوع بیماری تب کریمه کنگو به چه صورت است؟

پس از ابتلا به بیماری تب کریمه کنگو عوارض آن بین 3 تا 7 روز در بیماران مبتلا ظاهر می‌شوند. البته این علائم در صورت نیش کنه هیالوما (Hyalomm) آلوده به انسان زودتر نمایان خواهند شد. نیش کنه مستقیم زودتر از حالت تماس با انسان و حیوان آلوده عوارض خود را نشان می‌دهد.

این ویروس از نیش کنه، تماس با حیوانات آلوده مخصوصاً در زمان قربانی کردن آن و تماس مستقیم با جسد شخصی که از این بیماری فوت کرده انتقال می‌یابند. این بیماری دارای علائمی است که در صورت مشاهده بایستی سریعاً اقدامات لازم را انجام داد، در غیر این صورت کشنده خواهد بود.

علائم ابتلا به تب کریمه کنگو در انسان

. دوره‌ی کمون تب کریمه کنگو

این دوره بسته به منشاء بیماری به‌طور متوسط از ۱ الی ۶ روز در تغییر است.

. دوره‌ی قبل از خونریزی تب کریمه کنگو

این این دوره ۱ الی ۷ روز طول می کشد و علائم این دوره شامل موارد زیر است:

  • تب شدید بالای ۳۹ درجه
  • سر درد شدید
  • سرگیجه
  • درد گردن و کمر و سفتی گردن
  • درد مفاصل و درد‌های عضلانی در پشت پاها
  • دل‌درد همراه با اسهال و استفراغ
  • حساس شدن چشم‌ها به نور، قرمز و دردناک شدن چشم‌ها
  • قرمز شدن گلو و دردناک شدن آن
  • برافروختگی صورت
  • ایجاد لکه‌های قرمز دهانی

. دوره‌ی خونریزی‌دهنده‌ی تب کریمه کنگو

این مرحله روز ۳ تا ۵ بیماری شروع شده و ۱ الی ۱۰روز طول می‌کشد. البته به‌طور متوسط ۴ روز بیماران درگیر این بیماری هستند. خونریزی مخاطی و در پوست به‌خصوص قسمت بالای بدن، خط زیر بغل، محل‌های تزریق و تحت فشار و همینطور لثه و در بانوان خونریزی از رحم اتفاق می‌افتد.

علائم تب کریمه کنگو

. دوره‌ی نقاهت تب کریمه کنگو

روز دهم با کمرنگ شدن ضایعات پوستی و بهبود نتیجه‌ی آزمایش ادرار و شاخص‌های خونی، بهبود بیماری شروع می‌شود و در هفته‌ی سوم تا ششم بعد از شروع آن، گاهی موها می‌ریزد اما در طی ۴ تا ۵ ماه ترمیم می‌شود.
خوشبختانه این بیماری با اینکه سبب مشکلات فراوانی در طی مراحل اولیه برای بیمار می‌شود، معمولاً بهبودی بدون عارضه‌ای در پیش دارد.

علائم تب کریمه کنگو در گوسفندان

حیوان‌ها، دام‌ها و گوسفندان مبتلا به تب کریمه کنگو علائم و نشانه خاصی از این بیماری ندارند؛ لذا دامداران و افرادی که با حیوانات ناقل این بیماری سر و کار دارند متوجه وجود این بیماری نخواهند شد و نکات ایمنی را جدی نخواهند گرفت.

ابتلای مستقیم به این بیماری بیشتر شامل افرادی است که با دام و حیوانات ناقل سر و کار دارند. اما این تمام ماجرا نیست. خطر انتقال این بیماری افرادی که در کشتارگاه‌ها کار می‌کنند یا قصابان و سلاخان را هم تهدید می‌کند؛ چراکه لاشه گاو و گوسفندان آلوده پس از ذبح هم منتقل کننده بیماریست.

تشخیص تب کریمه کنگو به چه روش‌هایی انجام می‌شود؟

در تشخیص تب کریمه کنگو، وجود سابقۀ سفر به مناطقی که این بیماری در آنجا شیوع دارد بسیار حائز اهمیت است. همچنین سابقۀ گزش کنه و تماس با دام و افراد بیمار نیز اهمیت دارد. یک روش تشخیص تب کریمه کنگو استفاده از آزمون‌های آزمایشگاهی است که به روش الایزا یا PCR انجام می‌شوند.

در روش الایزا به دنبال آنتی‌بادی‌هایی که بدن علیه این ویروس ساخته است می‌گردیم و در روش PCR نیز در نمونۀ گرفته‌شده از بیمار به دنبال مادۀ وراثتی موجود در ویروس می‌گردیم.بعد از بهبودی کماکان روش الایزا مثبت می‌شود؛ اما، PCR تنها در هنگامی که شخص بیمار است مثبت می‌شود.

تست تشخیص تب کریمه کنگو

کارهای ضروری پس از ابتلا به ویروس تب کریمه کنگو

هر شخصی که متوجه می شود به ویروس تب کریمه کنگو دچار شده است باید یک سری کارها را برای خود انجام دهد تا بتواند به درمان نزدیک شود و کار اشتباهی از آن سر نزند.
بیمار مبتلا به تب کریمه کنگو
در بند های زیر اقدامات لازم توضیح داده شده که باید آن ها را انجام دهید:

-هنگامی که متوجه بیماری خود شدید باید حتما خود را ایزوله کنید. این کار به وسیله خودتان انجام نمی شود و باید به بیمارستان اطلاع دهید. اشخاصی که خود را ایزوله نمی کنند، می توانند به راحتی بیماری را به دیگران انتقال دهند. به همین دلیل فرد باید ایزوله شود و هیچگونه ارتباطی با خانواده خود و همچنین پرسنل بیمارستان نداشته باشد تا به وضعیت پایداری برسد.

-فرد باید تمام وسایلی که در مدت بیماری از آن ها استفاده کرده است را یادداشت کند یا در ذهن خود داشته باشد زیرا تمامی این وسایل راهی برای انتقال ویروس تب کنگو هستند و باید سوزانده شوند. ماسک ها و دستکش ها بیشترین وسایلی هستند که با بزاق و ترشحات شخص در ارتباط هستند و نباید گوشه ای رها شوند.

-شخص باید اطلاع دهد که اصطبل یا منزلی که درون آن دچار این ویروس شده است، سم پاشی شود. سم پاشی باعث می شود که کنه ها در آن مکان از بین بروند و شخص دیگری مجددا دچار این بیماری نشود. بهتر است که اعضای خانواده تا زمان اتمام سم پاشی در آن خانه حضور نداشته باشند و وسایلی که شخص بیماری از آن استفاده کرده است را گوشه ای جدا نگهداری کنند.

-مواد های ضد عفونی بهترین کمک برای بیمارستان و خانواده بیمار است. خانواده بیمار باید مواد ضد عفونی را تهیه کنند و اتاق و توالت های خانه را با آن ها تمیز کنند. این مواد باعث از بین رفتن ویروس می شوند. همچنین اگر در مکانی خون شخص بیمار وجود دارد حتما به کمک مواد ضد عفونی، آن مکان پاکیزه شود.

-ویروس تب کنگو در دام ها نشانه ای از خود ندارند. یعنی مشخص نمی شود که کدام گوسفند به این ویروس دچار است. به همین دلیل باید از گوشت های تازه دوری کنید. اگر خود قصاب هستید یا نیاز فوری به مصرف گوشت تازه دارید، باید گوشت را به مدت یک روز در دمای منفی یک الی منفی چهار قرار دهید و سپس آن را مصرف کنید. این دما باعث می شود که ویروس های گوشت به طور کامل از بین روند.

-پرسنلی که از شخص بیمار مراقبت می کنند باید بدانند که هر لحظه امکان دارد که دچار این ویروس شوند. به همین دلیل باید تمام وسایلی که از آن استفاده می شود را به طور کامل تمیز کنند و به وسیله صابون آنها را شستشو دهند. همچنین خودشان باید لباس های استاندارد را پوشیده باشند و دائما خود را تمیز کنند تا خطری آنها را تهدید نکند.

-کشتار های غیرمجاز یکی از مشکلاتی است که در بسیاری از کشور ها وجود دارد. همین کشتار ها باعث شیوع بسیاری از ویروس ها از جمله همین ویروس تب کنگو می شوند. بهتر است زمانی که می خواهید گوشتی را تهیه کنید، از مهر دامپزشکی آن اطمینان پیدا کنید وگرنه به هیچ عنوان آن گوشت را تهیه نکنید.

-اشخاصی که در بیمارستان با شخص بیمار ارتباط دارند و وضعیت بیمار را بررسی می کنند، خود باید تحت بررسی های روزانه قرار بگیرند. مثلا دمای بدن شان هر روز بررسی شود و تمام علائم بدنی شخص را چک کنند تا اگر نشانه ای از وجود ویروس تب کنگو پیدا شد بتوانند سریع تر آن را درمان کنند.

روش های درمان تب کریمه کنگو

برای درمان تب کریمه کنگو با دارو به روش‌های زیر عمل می‌شود:

  • تقویت سیستم ایمنی بدن توسط تجویز ویتامین‌ها صورت می‌گیرد.
  • حفظ تعادل مایعات در بدن فرد بیمار و کمک به خروج ویروس انجام می‌شود.
  • تزریق سرم به‌منظور جلوگیری از تغییرات الکترولیتی بدن صورت می‌پذیرد.
  • با بررسی علائم حیاتی و هماتوکریت در صورت کاهش هموگلوبین یا پلاکت خون فرد بیمار، به تزریق خون و تجویز پلاکت اقدام می‌شود.
  • رساندن اکسیژن به بافت‌ها کمک بسیار خوبی برای بهبود بیماری خواهد بود.
  • با رعایت بهداشت و تجویز آنتی‌بیوتیک‌ها برای کنترل عفونت‌های میکروبی که معمولاً در شرایط بیماری سبب افزایش مشکلات در روند بهبود بیماری می‌شوند، می‌توان به جلوگیری از تب کریمه کنگو کمک کرد.
  • استفاده از داروی ضد ویروسی ریباویرین (ribavirin): ریباویرین به دو شکل خوراکی و تزریقی داخل وریدی ساخته شده است. مدت درمان با ریباویرین 10 روز است و بترتیب ذیل می باشد:
  • 30میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن بصورت یکجا
    سپس 15 میلی گرم به ازای هر کیلو گرم وزن بدن هر 6 ساعت برای 4 روز ، در موارد زیر در صورت در دسترس بودن نوع تزریقی ریباویرین همانند مقدار خوراکی بطور آهسته وریدی تجویز می گردد .

 

چگونه می‌توان خطر ابتلاء به تب کریمه کنگو را کاهش داد؟

تاکنون هیچ واکسنی برای بیماری تب کریمه کنگو تولید نشده است؛ بنابراین نمی‌توان با تزریق یک واکسن خاص خطر ابتلاء به این بیماری را کاهش داد. افراد می‌توانند با انجام دادن اقدامات پیشگیرانه خطر بروز بیماری و انتقال آن به دیگران را کاهش دهند.

در صورتی که به نحوی با دام‌ها سروکار دارید باید نسبت به از بین بردن کنه‌ها در شرایط کاملاً بهداشتی عمل کنید، برای جلوگیری از انتقال بیماری از طریق مایعات، خون و بافت حیوان آلوده از لباس‌های محافظتی و دستکش استفاده کنید و از تماس نزدیک با افراد آلوده به بیماری خودداری کنید. کارکنان مراکز بهداشتی نیز باید جهت پیشگیری از ابتلاء به بیماری تب کریمه کنگو اقدامات مناسب را انجام دهند.

راه های پیشگیری از تب کریمه کنگو

  1. حذف کنه‌ی ناقل بیماری از طریق سم‌پاشی
  2. حمام کردن دائمی دام‌ها
  3. سمپاشی و ضدعفونی اماکن دامی
  4. استفاده از مواد دفع حشرات روی پوست و لباس‌ها برای جلوگیری از گزش کنه و حشرات
  5. پرهیز از تماس با خون و مایعات بدن حیوانات و افرادی که علائم این بیماری را دارند
  6. نگهداری فراورده‌های گوشتی، قبل از مصرف به مدت حداقل ۲۴ ساعت در یخچال هنگام شیوع بیماری تب کریمه
  7. استفاده از لباس‌های محافظ و دستکش و ماسک توسط افرادی که با افراد بیمار در تماس هستند (مانند کارکنان بیمارستان‌ها، پزشکان و پرستاران)
  8. محافظت جدی از تماس مستقیم با حیوانات اهلی یا وحشی توسط کارکنان کشتارگاه‌ها و عموم افرادی که ممکن است با لاشه‌ی دام در تماس باشند
  9. جلوگیری از کشتار دام در محل‌های غیر مجاز
  10. تهیه‌ی گوشت از محل‌های مطمئن و تحت نظارت سازمان‌های بهداشتی
  11. اجتناب از خوردن جگر خام یا نیم پخته (لازم به ذکر است که این ویروس تا ۴۰ روز می‌تواند در جگر به فعالیت خود ادامه دهد)12.
  12. پختن گوشت قبل از مصرف

هم‌چنین توصیه می‌شود که به موارد زیر دقت کنید:
تولید کنندگان دام و افرادی که در کشتارگاه‌ها یا مراکز بسته‌بندی گوشت کار می‌کنند در صورت ایجاد هر گونه زخم یا جراحت در حین کشتار یا بروز علائم بیماری باید سریعاً به مراکز درمانی مراجعه کنند. این یکی از بهترین راه‌های پیشگیری از تب کریمه کنگواست.

خانم‌های خانه‌دار هنگام خرید گوشت تازه حتماً گوشت را به مدت ۴۸ ساعت در یخچال گذاشته و پس از آن نسبت به تقسیم‌بندی آن اقدام کنند و هنگام تقسیم آن هم حتماً با دستکش محافظ این کار را انجام دهند.
گوشت آلوده به کنه کریمه کنگو

تب کریمه کنگو در کودکان

بسیاری از پزشکان اظهار کرده‌اند که بیماری تب کریمه کنگو در کودکان هم یک بیماری تب‌دار خونریزی‌دهنده است. علائم حاد این بیماری در کودکان معمولاً شامل تب، سردرد و درد عضلانی است و عموماً با علائم حاد خونریزی‌دهنده خود را نشان می‌دهد.

باید در فصل گرم که فعالیت کنه افزایش می‌یابد از بازی کودکان در خارج از خانه، جایی که امکان گزش وجود دارد، تا حد امکان جلوگیری کرد.
درمان کودکان هم نظیر بزرگسالان با درمان ضد ویروسی و درمان با اقدامات حمایتی انجام می‌شود.

بهترین راه برای پیش‌گیری و جلوگیری از تب کریمه کنگو در کودکان، آموزش شستشوی مداوم دست‌ها با آب و صابون و اجتناب از تماس مستقیم با کنه و پشه و بافت‌های آلوده‌ی حیوانات است. در صورتی که علائم تب کریمه کنگو را در کودکتان مشاهده می‌کنید، بهتر است به دکتر عفونی اطفال مراجعه کنید.

آیا ویروس تب کریمه کنگو از بین می رود؟

احتمالاً بعد از مطالعۀ راه های پیشگیری از تب کریمه کنگو در این مقاله، این سؤال برایتان پیش ‌آمده است که ویروس تب کریمه کنگو چگونه از بین می رود و آیا می‌توان با از بین بردن این ویروس بیماری را ریشه‌کن کرد؟ در افراد مبتلابه تب کریمه کنگو، همان‌ طور که گفته شد، باید با حفظ علائم حیاتی و برطرف‌کردن علائم بیمار به بدن و سیستم ایمنی فرصت داد تا ویروس را از بدن پاک‌سازی کند.

به‌دلیل اینکه این ویروس در بدن کنه‌ها وجود دارد و این کنه‌ها برای ویروس به‌عنوان یک مخزن طبیعی هستند، راهی برای ریشه‌کن‌کردن این ویروس وجود ندارد مگر اینکه از جمعیت کنه‌ها کاسته شود، که باتوجه‌به گستردگی آن‌ها در زیست‌بوم، شاید این امر ممکن نباشد.

سخن پایانی

بیماری تب کریمه کنگو یکی از بیماری‌های عفونی و ویروسی است که میان انسان و دام مشترک است و از نیش کنه و حیوانات آلوده به انسان منتقل می‌شود.این بیماری فاقد واکسن پیشگیری کننده است و تنها باید برای جلوگیری از ابتلا به آن از تماس با فرد یا حیوان آلوده خودداری کرد.علائم بیماری به دو صورت اولیه و ثانویه در فرد بروز پیدا می‌کنند و با بدتر شدن بیماری حتی ممکن است شخص دچار بیماری هپاتیت و نارسایی کلیه شود.

DarooAdmin
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.